คำขวัญจังหวัดยโสธร
“เมืองประชาธิปไตย บั้งไฟโก้ แตงโมหวาน หมอนขวานผ้าขิด แหล่งผลิตข้าวหอมมะลิ”
“แตงโม” ถือเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของชาวยโสธรที่นำรายได้มาสู่ภาคการเกษตรจำนวนมาก มีพื้นที่ปลูกโดยเฉลี่ยจำนวน 2,907 ไร่ ผลผลิตเฉลี่ย 3-4 ตัน/ไร่ มูลค่าการซื้อขาย 81,669, 179 บาท/ปี เนื่องจากแตงสามารถปลูกง่ายให้ผลผลิตดี ผลผลิตแตงโมที่นี่จึงได้รับความนิยมค่อนข้างสูง เพราะผู้บริโภคมีความเชื่อมั่นในคุณภาพ รสชาติ และราคา พันธุ์แตงโมที่ปลูก ได้แก่ แตงโมพันธุ์กินรี และ จินตหรา ผลผลิตจะออกสู่ตลาดช่วงระหว่างเดือนเมษายน-มิถุนายน ของทุกปี และเนื่องจาก จ. ยโสธร มีแร่ธาตุสำคัญที่เหมาะกับการปลูกพืช แตงโม แตงโมที่นี่จึงมีคุณภาพดีที่สุด แต่เนื่องจากในอดีตการปลูกแตงโมจำเป็นที่จะต้องใช้สารเคมีเป็นจำนวนมากเพื่อนำไปสู่ผลผลิตจำนวนมหาศาล แตงโมปลอดสารพิษจึงกลายมาเป็นอีกยุทธศาสตร์หนึ่งของจังหวัดยโสธร ซึ่งเป็นทางเลือกใหม่ของผู้บริโภคที่จะเลือกทานแตงโมไร้สารพิษ
++กระบวนการปลูกแตงโมคุณภาพ++
เริ่มต้นจากการซื้อเมล็ดพันธุ์แตงโมกินรีมาจากจังหวัดกาฬสินธุ์ในราคากิโลกรัมละ 1,500 บาท ในพื้นที่ 20 ไร่ จะต้องใช้เมล็ดพันธุ์จำนวน 3 กิโลกรัม โดยพื้นที่ปลูกคุณประจักษ์จะเช่าจากเจ้าของที่ดินซึ่งเป็นที่รกร้างว่างเปล่าที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์แต่อย่างใด พื้นที่ปลูกมีลักษณะเป็นที่ราบสลับกับที่ดอนเหมาะสำหรับการปลูกพืชได้หลายชนิดและเป็นมีความชุ่มชื้นตลอดปีเป็นดินที่มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การปลูกแตงโม คุณประจักษ์เริ่มต้นจากการไถพรวนดินให้หน้าดินร่วนโปร่งลึกเล็กน้อยเพื่อที่จะให้แตงโมหยั่งรากลงได้ดีโดยการไถดะ 2 ครั้งและไถพรวนดินอีก 3 ครั้งตากแดดทิ้งไว้ฆ่าเชื้อในดิน 15 วัน จนได้ดินที่เหมาะสำหรับการปลูกแตงโมจากนั้นทำหลุมปลูกห่างกัน 70X70 เซนติเมตรเพื่อให้เถาของแตงโมเลื้อยได้สะดวกและเว้นเป็นช่องทางเดินไว้ 30 เซนติเมตร ในทุกๆระยะ10 เมตร ใช้ปุ๋ยคอกที่ได้จากการเลี้ยงโคนำมารองก้นหลุมๆละ ½ กิโลกรัม เตรียมไว้ประมาฯ 1-2 วันจากนั้นทำการหยอดเมล็ดพันธุ์ลงหลุมปลูกหลุมละ 3 เมล็ด เนื่องจากช่วงนี้เป็นช่วงที่เข้าสู้ฤดูฝนคุณประจักษ์จะให้น้ำภายในไร่แตงโมเพียงครั้งเดียวเท่านั้นหลังจากนั้นจะใช้น้ำที่มีตามฤดูกาลจนเรียกกันติดปากว่า "แตงโมต้นฝน” หลังจากปลูกไปได้ 15 วันคุณประจักษ์จะใช้ปุ๋ยเคมีบำรุงแตงโม สูตร 16-16-8 หว่านในอัตราไร่ละ 20 กิโลกรัมเพื่อบำรุงลำต้นและเร่งดอก เนื่องจากพื้นที่ปลูกเป็นพื้นราบสลับกับที่ดอนจึงไม่ประสบปัญหากับน้ำท่วมขังภายในสวนแตงโมแต่อย่างใด เมื่อแตงโมอายุได้ 45 วันจะเริ่มออกดอกและสร้างผลอ่อน คุณประจักษ์จะใช้วิธีเด็ดดอกที่ไม่สมบูรณ์ทิ้งไปเหลือไว้เพียงดอกที่สมบูรณ์ต้นละ 1-2 ดอกเท่านั้น แตงโมจะใช้ระยะเวลาปลูกไปจนถึงอายุ 65-70 วันสามารถเก็บผลผลิตจำหน่ายได้และผลผลิตจะออกได้สมบูรณ์สุดในช่วงเดือนมิถุนายนเฉลี่ย 3-4 ตัน/ไร่
ช่วงเก็บเกี่ยวผลผลิตในพื้นที่ 20 ไร่อาจจะต้องใช้แรงงานเข้าไปขนหาบเอาผลผลิตมากองรวมกันโดยมีค่าแรงวันละ 150 บาท ซึ่งพื้นที่ 20 ไร่ใช้เวลาเก็บผลผลิตถึง 3 ครั้งในรอบของการปลูก แต่ละรอบจะใช้เวลาในการเก็บผลผลิตเกือบ 1 สัปดาห์ โดยแรงงาน 1 คนสามารถหาบได้ครั้งละ 50 กว่ากิโลกรัม ส่วนใหญ่พ่อค้าที่มารับซื้อจะจ้างแรงงานมาช่วยขนเอง เกษตรที่ปลูกไม่ต้องทำอะไรเลยแม้แต่นิดเดียว โดยเหมาซื้อกันทีเป็นไร่ๆส่งจำหน่ายออกไปทั่วประเทศ
พ่อค้าคนกลางที่มารับซื้อส่วนใหญ่จะเหมาสวนกันในแต่ละรอบที่เก็บผลผลิตโดยนำรถบรรทุกมาขุนถ่ายแล้วนำไปจำหน่ายกันทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทยโดยที่รถบรรทุก 10 ล้อแต่ละคันสามารถจุผลผลิตได้ไม่เกิน 25 ตัน แต่ผลผลิตในไร่พื้นที่ 20 ไร่ให้ผลผลิตได้ถึง 60-80 ตัน/รอบปลูก สร้างรายได้ให้ในแต่ละรอบปลูกได้ถึง 100,000 กว่าบาทไปจนถึง 600,000 กว่าบาท ในราขายขายส่งตั้งแต่กิโลกรัมละ 2-8 บาท
หลังจากเก็บผลผลิตออกหมดแล้ว จะนำโคเข้ามาเลี้ยงเพื่อทำการเก็บซากลำต้นที่เหลือให้หมดช่วยลดค่าใช้จ่ายในการหาอาหารให้สัตว์ จากนั้นจะทำการพักพื้นที่ปลูกในช่วงนี้แล้วย้ายไปปลูกในพื้นที่ 20-30 ไร่จนกว่าจะถึงปีถัดไปจึงหันกลับมาปลูกในพื้นที่เดิม สรุปก็คือสามารถปลูกแตงโมได้ตลอดทั้งปีนั่นเอง
